Sida laga war-qabo, kumaan-kun qof oo Qaxooti ah, oo ka soo bara-kacay Dagaallada Sokeeye iyo degganaansho darrida ka jirta qaar ka mid ah Dalalka Geeska Afrika, ayaa si joogta ah ugu soo qulqula Dalka Yaman, Qaxootigaas oo u badan Soomaali, waxay qaarkood u sii gudbaan dalal kale oo uu Sacuudigu ugu horreeyo. Hoog iyo Rafaad aan yarayn bay falkaas Qaxootigu kala kulman, kamana waantoobaan badankood.

Ma fududa in dalalka kale ee Carbeed iyo kuwa aan Carabta ahaynba ( Cajam ) lagu galo Qaxootinimo iyo qaab kastoo aan Sharci ku dhisnayn. Hase yeeshee Dowladda iyo Dadka Yamaneed, Damqasho iyo Naxariis bay u muujiyaan dadka Soomaaliyeed ee dalkooda u soo qaxaya, kana soo firdhanaya holaca dagaallada sokeeye iyo dac-darrada Somaliya taalla Sanooyinkaan. Abaal bayna dadka Soomaaliyeed uga hayaan taas reer Yaman. Laakin, waxay arrintanu keentaa; in dadyow kale oo u dhashay Dalakka deriska la ah Soomaliya, una muuqaal eg dadka Soomaalida ah, ay magaca Soomaaliyeed ku soo dhuuntaan, kuna soo galaan dalka Yaman. Sidaasna waxay ku helaan magangalyo iyo tixgelin

.

Ku soo qulqulka Qaxootiga Geeska Afrika ee dalka Yaman, wuxuu la soo bilowday burburkii Dawladdii dhexe ee Soomaaliya, dabayaaqadii 1990-kii iyo bilowgii 1991-kii. Barta ugu wayn ee Qaxootiga Geeska Afrika ee Yaman soo galaya ay iska soo qaban-qaabiyaan, kana soo dhaqaaqaan; waa Xeebaha Woqooyi/Bari ee Soomaaliya (Puntland). Dawlad-Goboleedka halkaas ka jirtaa, intii karaankeed ah way ka hor-taktaa falalka Tahriibka ee Yaman lagu soo galayo, habab dhuumaalaysi ay bayse qaxootigu halkaas uga soo baxaan.

Dhibaatooyin aan yarayn oo; dhimasho, dhaawac iyo dheg-xumo aan la qaadan karayn, bay socdaallada xagga Badda ah kala kulmaan Qaxootigu. Waxaa aad la isu waydiiyaa; Hadday Qaxootigu ka soo cararayaan dhimasho, dhaawac, dhac iwm., maxay haddana ugu soo bareerayaan, dhimasho iyo dhibaatooyin badan, oo ka sii fool-cun kuwa ay ka sheeganayaan ?!!! Maxay dadku iyaga oo maqlaya Doonnidii dhowaan baxday inay baddu liqday, waqtiguna yahay "Bad-xiran", haddana isugu soo qorayaan, isugu soo ciriirinayaan, una soo raacayaan Doonyaha kuwaas xiga ee weliba duugga ah ?!!!. Waa maxay Haweenkan uurka leh, oo markii bilahoodii ay dhammaadeen, waqtigoodii dhalmaduna soo dhow-yahay uun soo raacaya Doonyaha Tahriibka ah ?!!!.

Dadka arrimahan u dhuun-doleela, waxay qiyaasayaan in Badda u dhaxaysa Soomaaliya iyo Yaman, ay sanooyinkii ugu dambeeyay,, ku le'deen Qaxooti tiro ahaan ku dhow-dhow 5.000 qof oo reer Geeska Afrika ah, siiba Soomaali iyo Itoobiyaan. Bilihii 8-aad iyo 9-aad ee sannadkan oo kaliya, lix ruux bay Doonni ku dhinteen. Doonnidii taas xigtay bay haddana ku le'deen 45 qof. Laba Doonyood oo kuwaas ka dambeeyay, oo tirada Rakaabkooda Qaxootiga ahi la ekaa 250 qof, bay baddu liqday. Waxaana ka badbaaday oo kaliya 37 qof. Markab reer Denmark ah, baa isaguna Badweynta ka dhex badbaadiyay , iyaga oo biyaha dul-sabbaynaya 39 Qaxooti ah, oo arrintu aad ugu xun tahay, iyagoon dhiman, aanna noolayn.

Arrimahan oo idil, waxay jaha-wareeriyeen, kana yaabiyeen, dadka Soomaaliyeed iyo Kuwa reer Yaman ka sokow, Hay'adaha Dawliga ah iyo kuwa Goboleed ee arrimahanu khuseeyaan, sida laanta Qarammada Midoobay ugu qaabilsan xagga Qaxootiga ee UNHCR...iwm.Waxaa marar aan yarayn arrintan iska arkay, kana wada-hadlay ; Hay'adda UNHCR, Wasaaradaha Arrimaha Gudaha iyo Dibadda ee Yaman iyo Safaaradda iyo Qunsuliyadda Soomaaliyeed ee Dalka Yaman.

Safaaradda Soomaaliya ee Dalka Yaman, ayaa waxay dhowaan u soo jeedisay Talooyin wax lagaga qabanayo Arrintan Safaaradaha Dalalka Jabbuuti iyo Itoobiya oo uu iyaguna arrinku khuseeyo. Markay Safaaradaha saddexda ahi, isla falan-qeeyeen, islana waafaqeen Talooyinkii Safaaradda Soomaalida, ayay u gudbiyeen Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Yaman. Taas oo iyaduna, u riyaaqday, soona dhowaysay talooyinkaas. Waxay talooyinkan ka guddoomay Safaaradaha; Wasiir Ku-xigeenka Afrika iyo Aasiya u qaabilsan Arrimaha dibadda ee Yaman, Danjire/Xuseen Daahir Yaxya. Talooyinkuna waa kuwan:-

(1) In la dejiyo Qaab ay dawladaha gobolku, isaga kaashanayaan, xal u helidda Qaxootiga soo qulqulaya, iyada oo la isku deyayo, in halkooda lagu xakameeyo(Boosaaso). Waxaa la soo jeediyay; inay Fadhi degdeg ah igusu yimaadaan; Masuuliyiinta Hay'adaha ay arrintu qusayso ee dalalka Mandiqada ah iyo Hay'adaha Dawliga ah ee arrinta wax ku leh. Shirkana an ay marti-geliso oo dalkeeda lagu qabto Dawladda Yaman.

(2) In la qaado Olole xoog leh oo xagga Warfaafinta iyo Wacyi-gelinta ah oo laga fulinayo ilaha iyo goobaha ay Qaxootiga iyo Muhaajiriinta kalaba ka imanayan iyo halka ay ku soo degaanba. Iyadoo dadka lagu baraarujinayo khatarta TAHRIIBKA.

(3) In Dagaal lagu qaado "Burcadda" wax-tahriibisa, degmo kastaana laga furfurdeeyo, iyada oo dabagal iyo Ciqaab lagu samaynayo falalkooda mujrimnimada ah. Iyo weliba in kala war-qaadasho laga sameeyo dhaqdhaqaaqyada kooxaha wax-tahriibiya.